{"id":286,"date":"2015-09-28T20:20:54","date_gmt":"2015-09-28T20:20:54","guid":{"rendered":"https:\/\/courses.candelalearning.com\/spanish1oli\/?post_type=chapter&#038;p=286"},"modified":"2015-10-10T16:45:49","modified_gmt":"2015-10-10T16:45:49","slug":"esbozos-culturales-mexico","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/chapter\/esbozos-culturales-mexico\/","title":{"raw":"M\u00e9xico","rendered":"M\u00e9xico"},"content":{"raw":"&nbsp;\r\n\r\n<b>Poblaci\u00f3n: <\/b>112.336.538 millones de habitantes aproximadamente\r\n\r\n<b>Ubicaci\u00f3n geogr\u00e1fica: <\/b>M\u00e9xico se localiza en Norteam\u00e9rica. Limita por el norte con los Estados Unidos y por el sur con Guatemala y Belice. Al este limita con el Mar Caribe y el Golfo de M\u00e9xico y al oeste con el Oc\u00e9ano Pac\u00edfico.\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>\n\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"211\"]<img title=\"mapa norteam\u00e9rica\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p072.gif\" alt=\"map of North America\" width=\"211\" height=\"240\" \/> Imagen: d-maps.com[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<td>\n\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"320\"]<img title=\"mapa M\u00e9xico\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p073.gif\" alt=\"map of Mexico\" width=\"320\" height=\"209\" \/> Imagen: d-maps.com[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n<b>Lenguas habladas: <\/b>Espa\u00f1ol y 67 lenguas ind\u00edgenas. M\u00e9xico es uno de los pa\u00edses con mayor n\u00famero de lenguas en Am\u00e9rica Latina.\r\n\r\n<b>Poblaci\u00f3n ind\u00edgena: <\/b>M\u00e9xico se considera una naci\u00f3n pluricultural. La poblaci\u00f3n total de ind\u00edgenas en M\u00e9xico es 9.500.000 personas.\r\n\r\n<b>La m\u00fasica pop-rock de M\u00e9xico<\/b>\r\n\r\nComo en muchos pa\u00edses del mundo, en M\u00e9xico, la m\u00fasica popular var\u00eda mucho y cambia de d\u00e9cada a d\u00e9cada.\r\n\r\nEn los a\u00f1os ochenta y noventa, la m\u00fasica rock <span class=\"translation\" title=\"prevailed\">prevaleci\u00f3<\/span> con grupos ic\u00f3nicos como Man\u00e1, el TRI y Caf\u00e9 Tacuba. Estos tres grupos <span class=\"translation\" title=\"achieved\">tuvieron<\/span> <span class=\"translation\" title=\"success\">\u00e9xito<\/span> a nivel nacional e internacional logrando que el rock mexicano <span class=\"translation\" title=\"be recognized\">fuera conocido<\/span> por todo el mundo. Hoy en d\u00eda, siguen <span class=\"translation\" title=\"releasing\">sacando<\/span> discos y <span class=\"translation\" title=\"winning\">ganando<\/span> los premios m\u00e1s <span class=\"translation\" title=\"coveted\">codiciados<\/span>. Man\u00e1, por ejemplo, gan\u00f3 un Grammy para Mejor \u00c1lbum de Rock Alternativo o Urbano por su \u00e1lbum \u201cAmar es combatir\u201d en 2006 y logr\u00f3 ser el primer grupo de rock en espa\u00f1ol en <span class=\"translation\" title=\"filling\">llenar<\/span> Madison Square Garden en Nueva York por tres noches.\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>Man\u00e1<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"320\"]<img title=\"man\u00e1\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p074.jpg\" alt=\"Man\u00e1 album cover\" width=\"320\" height=\"180\" \/> Foto: Lunchbox LP CC BY 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>el TRI<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"240\"]<img title=\"TRI\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p075.jpg\" alt=\"Alex Lora from the band TRI playing guitar\" width=\"240\" height=\"221\" \/> Foto: Rafael Amado Deras CC BY 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>Caf\u00e9 Tacuba<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"240\"]<img title=\"Caf\u00e9 Tacuba\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p076.jpg\" alt=\"Caf\u00e9 Tacuba playing in concert\" width=\"240\" height=\"180\" \/> Foto: Ruy Landa CC BY 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5KlN9ujUw0s\"><b>Labios compartidos (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=x2shTwxRYIw\"><b>Mi reina del dolor (2012)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3pkWeWDn25I\"><b>Ojala pudiera borrarte (2006)<\/b><\/a><\/td>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=UTKamkgIfew\"><b>Chilango incomprendido (1993)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3OckJHFHSbI\"><b>Parece f\u00e1cil (1997)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=AdXdhUyPLDw\"><b>Todo sea por el rocanrol (1996)<\/b><\/a><\/td>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=YwOS7lqDprM\"><b>Eo (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5N5Be5RWdFc\"><b>Cero y uno (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=98Akpf1ph2o\"><b>Eres (2003)<\/b><\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nCon el \u00e9xito de los grupos de rock en M\u00e9xico durante los a\u00f1os noventa, tambi\u00e9n <span class=\"translation\" title=\"emerged\">surgieron<\/span> grupos y cantantes de m\u00fasica pop que <span class=\"translation\" title=\"captivated\">captaron<\/span> al p\u00fablico mexicano e internacional. Artistas c\u00f3mo Paulina Rubio y Thalia son unas de las representantes m\u00e1s <span class=\"translation\" title=\"known\">conocidas<\/span> de este g\u00e9nero en los noventa. Primero actriz en telenovelas, Thalia <span class=\"translation\" title=\"launched\">lanz\u00f3<\/span> su primer disco en 1990 con mucho \u00e9xito <span class=\"translation\" title=\"debuting\">en su estreno<\/span> como cantante. Paulina Rubio lanz\u00f3 su primer disco s\u00f3lo dos a\u00f1os despu\u00e9s en 1992. Hoy en d\u00eda Paulina Rubio y Thalia siguen como las cantantes de pop mexicano m\u00e1s conocidas por todo el mundo. El <span class=\"translation\" title=\"single\">sencillo<\/span> \u201cY yo sigo aqu\u00ed\u201d de 2002 de Paulina Rubio estuvo en <span class=\"translation\" title=\"the top\">la cima<\/span> de las listas en m\u00e1s de 30 pa\u00edses.\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>Paulina Rubio<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"181\"]<img title=\"Paulina Rubio\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p077.jpg\" alt=\"Paulina Rubio on stage\" width=\"181\" height=\"240\" \/> Foto: drvglvd1 CC BY 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>Thalia<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"195\"]<img title=\"Thalia\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p078.jpg\" alt=\"Thalia on stage accepting an award\" width=\"195\" height=\"240\" \/> Foto: Zeronig CC BY-SA 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=XgwE0IqfmcY\"><b>M\u00edo (1992)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Kkdhtb9DVWQ\"><b>Ni una sola palabra (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=7zaXyh6-ZHg\"><b>Y yo sigo aqu\u00ed (2000)<\/b><\/a><\/td>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=t01qcSJNJO8\"><b>T\u00fa y yo (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=pKNMxc_BgFA\"><b>Arrasando (2004)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=S2o9NpWyc-s\"><b>Ten paciencia (2008)<\/b><\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nNuevos grupos y cantantes salen cada a\u00f1o en M\u00e9xico. Julieta Venegas de Tijuana, M\u00e9xico, Natalia Lafourcade de la Ciudad de M\u00e9xico y Jesse &amp; Joy un duo de hermano-hermana son unos de los cantantes <span class=\"translation\" title=\"that have emerged\">que han surgido<\/span> desde el 2000 con mucho \u00e9xito. Julieta Venegas recibi\u00f3 el premio Grammy Latino 2010 por su video de la canci\u00f3n \u201cBien o Mal,\u201d por ejemplo, y Natalia Lafourcade y su grupo La Forquetina ganaron el Grammy Latino en 2006 por el Mejor \u00c1lbum de Rock con su \u00e1lbum \u201cCasa.\u201d Jesse &amp; Joy, recientemente lograron el lugar #1 como artistas de pop en M\u00e9xico y su \u00faltimo album \u201c\u00bfCon qui\u00e9n se queda el perro?\u201d logr\u00f3 el estatus de Disco de <span class=\"translation\" title=\"platinum\">Platino<\/span> en M\u00e9xico en 2011.\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>Julieta Venegas<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"320\"]<img title=\"Julieta Venegas\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p079.jpg\" alt=\"Julieta Venegas preforming on stage\" width=\"320\" height=\"176\" \/> Foto: Paul Lowry CC BY 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<td align=\"center\">\n\n<b>Natalia Lafourcade<\/b>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"alignnone\" width=\"180\"]<img title=\"Natalia Lafourcade\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p080.jpg\" alt=\"Natalia Lafourcade preforming on stage\" width=\"180\" height=\"240\" \/> Foto: stella marine CC BY 2.0[\/caption]\r\n\r\n<div class=\"caption\"><\/div><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=tIpzfs5tBJU\"><b>Lim\u00f3n y sal (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=y8rBC6GCUjg\"><b>Me voy (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=KTr9HMnAWNE\"><b>Bien o mal (2010)<\/b><\/a><\/td>\r\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Xqr-Ku5EaGE\"><b>En el 2000 (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=uX4aO_cs2QE\"><b>Amarte duele (con Reik) (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Yo0MYpoJXVQ\"><b>Casa (2005)<\/b><\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td colspan=\"2\" align=\"center\"><b>Jesse y Joy<\/b> Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=P2hM9CLAMu4\"><b>\u00a1Corre! (2011)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=r0eIhlsks4s\"><b>La de la mala suerte (2012)<\/b><\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nPero j\u00f3venes mexicanos no s\u00f3lo escuchan m\u00fasica de M\u00e9xico. Hoy en d\u00eda, en la lista de Top 40 de M\u00e9xico se puede encontrar grupos y cantantes de M\u00e9xico, de los Estados Unidos, de Europa, del Caribe y de todo el mundo hispanoparlante.\r\n\r\n<b>Fuentes:<\/b>\r\n<ul>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.inegi.org.mx\/default.aspx\" target=\"new\">Instituto Nacional de Estad\u00edstica y Geograf\u00eda<\/a><\/li>\r\n\t<li>Atlas Socioling\u00fc\u00edstico de Pueblos Ind\u00edgenas en Am\u00e9ricaLatina. 2009. UNICEF y FUNDPROEIB Andes<\/li>\r\n\t<li>Britannica Online Encyclop\u00e6dia<\/li>\r\n\t<li><a href=\"www.los40.com.mx\/\" target=\"new\">Los 40 Principales - M\u00e9xico<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.mana.com.mx\/\" target=\"new\">Man\u00e1-Sitio Oficial <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.eltri.com.mx\/li\/index2.html\" target=\"new\">El TRI-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.cafetacuba.com.mx\/web\/\" target=\"new\">Caf\u00e9 Tacuba-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.paulinarubio.com\/es_ES\" target=\"new\">Paulina Rubio-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.thalia.com\/2.0\/\" target=\"new\">Thalia-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/www.julietavenegas.net\/\" target=\"new\">Julieta Venegas-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/lafourcade.com.mx\/site-v2\/\" target=\"new\">Natalia Lafourcade-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"http:\/\/jesseyjoy.com\/home1\/index.php\" target=\"new\">Jesse &amp; Joy-Sitio Oficial<\/a><\/li>\r\n<\/ul>\r\n&nbsp;","rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Poblaci\u00f3n: <\/b>112.336.538 millones de habitantes aproximadamente<\/p>\n<p><b>Ubicaci\u00f3n geogr\u00e1fica: <\/b>M\u00e9xico se localiza en Norteam\u00e9rica. Limita por el norte con los Estados Unidos y por el sur con Guatemala y Belice. Al este limita con el Mar Caribe y el Golfo de M\u00e9xico y al oeste con el Oc\u00e9ano Pac\u00edfico.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<div style=\"width: 221px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"mapa norteam\u00e9rica\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p072.gif\" alt=\"map of North America\" width=\"211\" height=\"240\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Imagen: d-maps.com<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<td>\n<div style=\"width: 330px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"mapa M\u00e9xico\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p073.gif\" alt=\"map of Mexico\" width=\"320\" height=\"209\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Imagen: d-maps.com<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>Lenguas habladas: <\/b>Espa\u00f1ol y 67 lenguas ind\u00edgenas. M\u00e9xico es uno de los pa\u00edses con mayor n\u00famero de lenguas en Am\u00e9rica Latina.<\/p>\n<p><b>Poblaci\u00f3n ind\u00edgena: <\/b>M\u00e9xico se considera una naci\u00f3n pluricultural. La poblaci\u00f3n total de ind\u00edgenas en M\u00e9xico es 9.500.000 personas.<\/p>\n<p><b>La m\u00fasica pop-rock de M\u00e9xico<\/b><\/p>\n<p>Como en muchos pa\u00edses del mundo, en M\u00e9xico, la m\u00fasica popular var\u00eda mucho y cambia de d\u00e9cada a d\u00e9cada.<\/p>\n<p>En los a\u00f1os ochenta y noventa, la m\u00fasica rock <span class=\"translation\" title=\"prevailed\">prevaleci\u00f3<\/span> con grupos ic\u00f3nicos como Man\u00e1, el TRI y Caf\u00e9 Tacuba. Estos tres grupos <span class=\"translation\" title=\"achieved\">tuvieron<\/span> <span class=\"translation\" title=\"success\">\u00e9xito<\/span> a nivel nacional e internacional logrando que el rock mexicano <span class=\"translation\" title=\"be recognized\">fuera conocido<\/span> por todo el mundo. Hoy en d\u00eda, siguen <span class=\"translation\" title=\"releasing\">sacando<\/span> discos y <span class=\"translation\" title=\"winning\">ganando<\/span> los premios m\u00e1s <span class=\"translation\" title=\"coveted\">codiciados<\/span>. Man\u00e1, por ejemplo, gan\u00f3 un Grammy para Mejor \u00c1lbum de Rock Alternativo o Urbano por su \u00e1lbum \u201cAmar es combatir\u201d en 2006 y logr\u00f3 ser el primer grupo de rock en espa\u00f1ol en <span class=\"translation\" title=\"filling\">llenar<\/span> Madison Square Garden en Nueva York por tres noches.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"center\">\n<p><b>Man\u00e1<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 330px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"man\u00e1\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p074.jpg\" alt=\"Man\u00e1 album cover\" width=\"320\" height=\"180\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: Lunchbox LP CC BY 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<td align=\"center\">\n<p><b>el TRI<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 250px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"TRI\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p075.jpg\" alt=\"Alex Lora from the band TRI playing guitar\" width=\"240\" height=\"221\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: Rafael Amado Deras CC BY 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<td align=\"center\">\n<p><b>Caf\u00e9 Tacuba<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 250px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Caf\u00e9 Tacuba\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p076.jpg\" alt=\"Caf\u00e9 Tacuba playing in concert\" width=\"240\" height=\"180\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: Ruy Landa CC BY 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5KlN9ujUw0s\"><b>Labios compartidos (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=x2shTwxRYIw\"><b>Mi reina del dolor (2012)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3pkWeWDn25I\"><b>Ojala pudiera borrarte (2006)<\/b><\/a><\/td>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=UTKamkgIfew\"><b>Chilango incomprendido (1993)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3OckJHFHSbI\"><b>Parece f\u00e1cil (1997)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=AdXdhUyPLDw\"><b>Todo sea por el rocanrol (1996)<\/b><\/a><\/td>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=YwOS7lqDprM\"><b>Eo (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=5N5Be5RWdFc\"><b>Cero y uno (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=98Akpf1ph2o\"><b>Eres (2003)<\/b><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Con el \u00e9xito de los grupos de rock en M\u00e9xico durante los a\u00f1os noventa, tambi\u00e9n <span class=\"translation\" title=\"emerged\">surgieron<\/span> grupos y cantantes de m\u00fasica pop que <span class=\"translation\" title=\"captivated\">captaron<\/span> al p\u00fablico mexicano e internacional. Artistas c\u00f3mo Paulina Rubio y Thalia son unas de las representantes m\u00e1s <span class=\"translation\" title=\"known\">conocidas<\/span> de este g\u00e9nero en los noventa. Primero actriz en telenovelas, Thalia <span class=\"translation\" title=\"launched\">lanz\u00f3<\/span> su primer disco en 1990 con mucho \u00e9xito <span class=\"translation\" title=\"debuting\">en su estreno<\/span> como cantante. Paulina Rubio lanz\u00f3 su primer disco s\u00f3lo dos a\u00f1os despu\u00e9s en 1992. Hoy en d\u00eda Paulina Rubio y Thalia siguen como las cantantes de pop mexicano m\u00e1s conocidas por todo el mundo. El <span class=\"translation\" title=\"single\">sencillo<\/span> \u201cY yo sigo aqu\u00ed\u201d de 2002 de Paulina Rubio estuvo en <span class=\"translation\" title=\"the top\">la cima<\/span> de las listas en m\u00e1s de 30 pa\u00edses.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"center\">\n<p><b>Paulina Rubio<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 191px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Paulina Rubio\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p077.jpg\" alt=\"Paulina Rubio on stage\" width=\"181\" height=\"240\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: drvglvd1 CC BY 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<td align=\"center\">\n<p><b>Thalia<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 205px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Thalia\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p078.jpg\" alt=\"Thalia on stage accepting an award\" width=\"195\" height=\"240\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: Zeronig CC BY-SA 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=XgwE0IqfmcY\"><b>M\u00edo (1992)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Kkdhtb9DVWQ\"><b>Ni una sola palabra (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=7zaXyh6-ZHg\"><b>Y yo sigo aqu\u00ed (2000)<\/b><\/a><\/td>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=t01qcSJNJO8\"><b>T\u00fa y yo (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=pKNMxc_BgFA\"><b>Arrasando (2004)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=S2o9NpWyc-s\"><b>Ten paciencia (2008)<\/b><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Nuevos grupos y cantantes salen cada a\u00f1o en M\u00e9xico. Julieta Venegas de Tijuana, M\u00e9xico, Natalia Lafourcade de la Ciudad de M\u00e9xico y Jesse &amp; Joy un duo de hermano-hermana son unos de los cantantes <span class=\"translation\" title=\"that have emerged\">que han surgido<\/span> desde el 2000 con mucho \u00e9xito. Julieta Venegas recibi\u00f3 el premio Grammy Latino 2010 por su video de la canci\u00f3n \u201cBien o Mal,\u201d por ejemplo, y Natalia Lafourcade y su grupo La Forquetina ganaron el Grammy Latino en 2006 por el Mejor \u00c1lbum de Rock con su \u00e1lbum \u201cCasa.\u201d Jesse &amp; Joy, recientemente lograron el lugar #1 como artistas de pop en M\u00e9xico y su \u00faltimo album \u201c\u00bfCon qui\u00e9n se queda el perro?\u201d logr\u00f3 el estatus de Disco de <span class=\"translation\" title=\"platinum\">Platino<\/span> en M\u00e9xico en 2011.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"center\">\n<p><b>Julieta Venegas<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 330px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Julieta Venegas\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p079.jpg\" alt=\"Julieta Venegas preforming on stage\" width=\"320\" height=\"176\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: Paul Lowry CC BY 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<td align=\"center\">\n<p><b>Natalia Lafourcade<\/b><\/p>\n<div style=\"width: 190px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Natalia Lafourcade\" src=\"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-content\/uploads\/sites\/2922\/2015\/09\/S1L3p080.jpg\" alt=\"Natalia Lafourcade preforming on stage\" width=\"180\" height=\"240\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Foto: stella marine CC BY 2.0<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=tIpzfs5tBJU\"><b>Lim\u00f3n y sal (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=y8rBC6GCUjg\"><b>Me voy (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=KTr9HMnAWNE\"><b>Bien o mal (2010)<\/b><\/a><\/td>\n<td align=\"center\">Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Xqr-Ku5EaGE\"><b>En el 2000 (2003)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=uX4aO_cs2QE\"><b>Amarte duele (con Reik) (2006)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Yo0MYpoJXVQ\"><b>Casa (2005)<\/b><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" align=\"center\"><b>Jesse y Joy<\/b> Videos: <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=P2hM9CLAMu4\"><b>\u00a1Corre! (2011)<\/b><\/a>; <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=r0eIhlsks4s\"><b>La de la mala suerte (2012)<\/b><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Pero j\u00f3venes mexicanos no s\u00f3lo escuchan m\u00fasica de M\u00e9xico. Hoy en d\u00eda, en la lista de Top 40 de M\u00e9xico se puede encontrar grupos y cantantes de M\u00e9xico, de los Estados Unidos, de Europa, del Caribe y de todo el mundo hispanoparlante.<\/p>\n<p><b>Fuentes:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/www.inegi.org.mx\/default.aspx\" target=\"new\">Instituto Nacional de Estad\u00edstica y Geograf\u00eda<\/a><\/li>\n<li>Atlas Socioling\u00fc\u00edstico de Pueblos Ind\u00edgenas en Am\u00e9ricaLatina. 2009. UNICEF y FUNDPROEIB Andes<\/li>\n<li>Britannica Online Encyclop\u00e6dia<\/li>\n<li><a href=\"www.los40.com.mx\/\" target=\"new\">Los 40 Principales &#8211; M\u00e9xico<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.mana.com.mx\/\" target=\"new\">Man\u00e1-Sitio Oficial <\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.eltri.com.mx\/li\/index2.html\" target=\"new\">El TRI-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.cafetacuba.com.mx\/web\/\" target=\"new\">Caf\u00e9 Tacuba-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.paulinarubio.com\/es_ES\" target=\"new\">Paulina Rubio-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.thalia.com\/2.0\/\" target=\"new\">Thalia-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.julietavenegas.net\/\" target=\"new\">Julieta Venegas-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/lafourcade.com.mx\/site-v2\/\" target=\"new\">Natalia Lafourcade-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/jesseyjoy.com\/home1\/index.php\" target=\"new\">Jesse &amp; Joy-Sitio Oficial<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\t\t\t <section class=\"citations-section\" role=\"contentinfo\">\n\t\t\t <h3>Candela Citations<\/h3>\n\t\t\t\t\t <div>\n\t\t\t\t\t\t <div id=\"citation-list-286\">\n\t\t\t\t\t\t\t <div class=\"licensing\"><div class=\"license-attribution-dropdown-subheading\">CC licensed content, Shared previously<\/div><ul class=\"citation-list\"><li>Lesson 3: Esbozos culturales. <strong>Authored by<\/strong>: Open Learning Initiative. <strong>Provided by<\/strong>: Carnegie Mellon. <strong>Located at<\/strong>: <a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/oli.cmu.edu\/jcourse\/lms\/students\/syllabus.do?section=037856eb80020ca6007833f93f06cd13\">https:\/\/oli.cmu.edu\/jcourse\/lms\/students\/syllabus.do?section=037856eb80020ca6007833f93f06cd13<\/a>. <strong>Project<\/strong>: Spanish1. <strong>License<\/strong>: <em><a target=\"_blank\" rel=\"license\" href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-nc-nd\/4.0\/\">CC BY-NC-ND: Attribution-NonCommercial-NoDerivatives <\/a><\/em><\/li><\/ul><\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t <\/section>","protected":false},"author":9,"menu_order":1,"template":"","meta":{"_candela_citation":"[{\"type\":\"cc\",\"description\":\"Lesson 3: Esbozos culturales\",\"author\":\"Open Learning Initiative\",\"organization\":\"Carnegie Mellon\",\"url\":\"https:\/\/oli.cmu.edu\/jcourse\/lms\/students\/syllabus.do?section=037856eb80020ca6007833f93f06cd13\",\"project\":\"Spanish1\",\"license\":\"cc-by-nc-nd\",\"license_terms\":\"\"}]","CANDELA_OUTCOMES_GUID":"","pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-286","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":1713,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1947,"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/286\/revisions\/1947"}],"part":[{"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/1713"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/286\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=286"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=286"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/courses.lumenlearning.com\/umes-spanish\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}